SFI është kthyer në rrugën më të shtrenjtë pa dalje

Mësimi i gjuhës suedeze për emigrantët (SFI) është kthyer në një nga dështimet më të kushtueshme të integrimit në Suedi. Pavarësisht se sistemi kushton gati 4 miliardë korona në vit, ai nuk po arrin të sigurojë as njohjen e mjaftueshme të gjuhës dhe as integrimin në tregun e punës.

Kështu argumentojnë Fredrik Östbom dhe Jonas Jegers nga organizata e punëdhënësve Almega, të cilët kërkojnë një reformim të plotë të sistemit.

Sipas tyre, SFI funksionon sot si 290 sisteme të ndryshme komunale, me probleme të përsëritura si lidhja e dobët me tregun e punës, cilësia e ulët e mësimdhënies, përfundimi i ulët i kurseve dhe kostot e larta. Vetëm në qarkun Västerbotten, shpenzimet për SFI arritën në 424 milionë korona gjatë periudhës 2020–2024.

Megjithëse investimet janë të mëdha, më pak se një në tre pjesëmarrës arrin nivelin më të lartë të kursit brenda tre viteve. Shumica ngecin në proces ose e ndërpresin atë.

Në të njëjtën kohë, periudha mesatare për t’u integruar në tregun e punës është rreth tetë vjet. Situata është edhe më e vështirë për gratë me arsim të ulët. Papunësia mes personave të lindur jashtë Suedisë mbetet pothuajse tre herë më e lartë sesa mes atyre të lindur në vend.

Autorët theksojnë se punëdhënësit shpesh ankohen se notat e marra në SFI nuk tregojnë domosdoshmërisht nëse një person është në gjendje të kryejë punën në praktikë. Kjo vlen veçanërisht për profesionet e shërbimeve, si kujdesi për të moshuarit, pastrimi apo restorantet, ku gjuha duhet të përdoret në situata reale të përditshme.

Sipas tyre, ajo që kërkohet nga tregu i punës është “suedishtja që funksionon në punë”, jo vetëm njohuri teorike në klasë.

Kompania ISS, një nga kompanitë më të mëdha në botë në sektorin e shërbimeve dhe menaxhimit të objekteve, ka zhvilluar një model ku gjuha suedeze mësohet drejtpërdrejt në vendin e punës. Në këtë mënyrë, gjuha bëhet një mjet zhvillimi profesional dhe jo vetëm një aktivitet shkollor i ndarë nga realiteti i punës.

Sipas kompanisë, rezultatet kanë qenë pozitive: zhvillim më i shpejtë i gjuhës, rritje e vetëbesimit dhe më shumë fleksibilitet për punonjësit dhe biznesin.

Një model i ngjashëm përdoret edhe nga kompania e kujdesit social Ambea. Atje, puna kombinohet me studimet dhe e gjithë teoria, përfshirë mësimin e gjuhës suedeze, lidhet drejtpërdrejt me profesionin. Shumë pjesëmarrës arrijnë të përfundojnë edhe nivelin e gjimnazit në gjuhën suedeze pasi kanë kombinuar punën, studimet dhe gjuhën profesionale.

Ambea ka krijuar gjithashtu ambiente pune ku zhvillimi i gjuhës mbështetet çdo ditë. Në këtë mënyrë, gjuha shihet si një mundësi zhvillimi dhe jo si pengesë.

Sipas autorëve, edhe studimet shkencore mbështesin këtë qasje. Një studim i Institutit për Vlerësimin e Politikave të Tregut të Punës dhe Arsimit (IFAU) tregon se personat që kombinojnë praktikën e punës me mësimin e gjuhës kanë shumë më tepër mundësi të punësohen sesa ata që ndjekin vetëm SFI tradicionale.

Studimi tregon se përqindja e personave me të ardhura nga puna u rrit nga më pak se 10% në rreth 45% tre vjet pas pjesëmarrjes në programe të tilla. Rezultatet ishin veçanërisht të mira për gratë dhe personat me arsim të ulët.

Edhe programet SFX, të cilat ofrojnë gjuhë suedeze të përshtatur për profesione të caktuara, kanë treguar rezultate më të mira sesa SFI tradicionale.

Autorët argumentojnë se Suedia duhet të ndalojë përpjekjet për të riparuar një sistem që nuk po funksionon dhe të kalojë në një model të ri kombëtar, më të lidhur me tregun e punës.

Sipas tyre, qëllimi duhet të jetë punësimi dhe jo thjesht ndjekja e orëve mësimore. Gjuha duhet të mësohet përmes punës, praktikës ose arsimit profesional, me fokus të qartë në profesionet dhe sektorët ku ka nevojë për fuqi punëtore.

Ata kërkojnë që shteti të marrë më shumë përgjegjësi për objektivat, drejtimin dhe vlerësimin e rezultateve, ndërsa zbatimi të bëhet në bashkëpunim të ngushtë me punëdhënësit.

Po ashtu, sistemi i financimit duhet të shpërblejë rezultatet konkrete, si punësimi ose vazhdimi i studimeve, dhe jo vetëm pjesëmarrjen në klasë.

Sipas Almega-s, kompanitë ISS dhe Ambea kanë treguar se ky model funksionon dhe duhet të shërbejë si shembull për të ardhmen. Në një sistem më të lidhur me tregun e punës, gjuha suedeze do të bëhej një urë drejt punësimit dhe jo një rrugë pa dalje.

Link: https://www.vk.se/2026-06-04/debatt-sfi-har-blivit-en-dyr-atervandsgrand-55323