Polemikë e fortë për dëbimet pas heqjes së “spårbyte”: Mjeku në SöS akuzon qeverinë për padrejtësi dhe mungesë njerëzie

Një mjek kryesor në Spitalin Södersjukhuset (SöS) kritikon ashpër ministrin Johan Forssell dhe qeverinë suedeze për zbatimin retroaktiv të ligjit që heq mundësinë e “spårbyte”, duke rrezikuar dëbimin e mijëra familjeve të integruara në Suedi.

Heqja e mundësisë për të bërë të ashtuquajturin spårbyte, kalimi nga azili në leje pune në prill të vitit 2025 ka shkaktuar reagime të forta. Kritikat janë përqendruar veçanërisht te fakti se ligji po zbatohet në mënyrë retroaktive, duke prekur njerëz që prej vitesh jetojnë, punojnë dhe janë integruar në Suedi sipas rregullave që kanë qenë në fuqi.

Në një artikull debati, një mjek kryesor në Spitalin Södersjukhuset (SöS) i drejtohet drejtpërdrejt ministrit Johan Forssell dhe qeverisë suedeze. Ai shtron pyetjen: pse njerëz që kanë ndjekur ligjin dhe kanë bërë gjithçka siç u është kërkuar, tani po ndëshkohen me dëbim?

Ligji për spårbyte u fut në dhjetor të vitit 2008 nga qeveria, e udhëhequr nga Fredrik Reinfeldt. Për rreth 17 vjet, ai u ka dhënë mundësi personave me refuzim të azilit që, nëse gjenin punë, të qëndronin dhe të punonin ligjërisht në Suedi. Gjatë kësaj kohe, mijëra njerëz janë vendosur në vend, kanë krijuar familje, kanë lindur fëmijë në Suedi, kanë blerë ose marrë me qira banesa dhe kanë kontribuar në shoqëri duke paguar taksa.

Sipas mjekut, shumë prej këtyre personave punojnë në sektorë kyç si shëndetësia dhe kujdesi social, ku Suedia ka mungesë të madhe të fuqisë punëtore. Ai përmend edhe raste konkrete, si kolegët e tij Zahra dhe Afshad, të cilët kanë dy fëmijë dhe prej vitesh jetojnë e punojnë në Suedi. Tani ata rrezikojnë të dëbohen dhe nuk lejohen të rinovojnë lejen e punës nga brenda vendit.

Kritika kryesore ka të bëjë me retroaktivitetin. Sipas autorit, një ligj që hiqet duhet të vlejë nga data e hyrjes në fuqi dhe jo të përdoret për të ndëshkuar njerëz për veprime që kanë qenë të ligjshme në të kaluarën. Ai pyet nëse një shtet ligjor duhet të veprojë në këtë mënyrë.

Johan Forssell ka deklaruar se çështja është e vështirë dhe se sistemi i spårbyte është keqpërdorur dhe ka çuar në mashtrime. Por kritiku thekson se, edhe nëse ka pasur abuzime, nuk ka arsye që të ndëshkohen kolektivisht njerëzit që kanë ndjekur rregullat. Sipas tij, është detyrë e autoriteteve, si Migrationsverket, të identifikojnë mashtrimet, pa dëmtuar ata që kanë vepruar ndershmërisht.

Një tjetër pikë kritike është mungesa e rregullave kalimtare. Autori thekson se familjet që janë integruar plotësisht që flasin suedisht, kanë punë, paguajnë taksa dhe kanë fëmijë në shkolla suedeze  duhet të përjashtohen nga rregullat e reja. Ai kujton se edhe Lagrådet (Këshilli i Legjislacionit) ka rekomanduar rregulla kalimtare gjatë përgatitjes së ligjit.

Qeveria ka deklaruar se një aplikim i ri për leje pune, i dërguar nga jashtë Suedisë, trajtohet mesatarisht për 19 ditë. Por kritiku thekson se kjo do të thotë fillimisht dëbim, shkëputje nga jeta e përditshme, nga puna, shkolla dhe miqtë. Ai shton se në disa raste kthimi në vendin e origjinës mund të jetë i rrezikshëm, duke përmendur shembullin e Iranit.

Në të njëjtën kohë, është rritur edhe kërkesa për pagën minimale për vetë-mbajtje në 33 390 korona në muaj, një shumë që është mbi pagën mesatare të profesioneve si infermierët ndihmës. Sipas autorit, kjo në praktikë do të thotë se shumë persona nuk do të kenë më mundësi të kthehen, edhe nëse aplikojnë sërish.

Mjeku e cilëson politikën si mungesë njerëzie, mungesë gjykimi dhe si të pasigurt juridikisht. Ai thekson se dëbimi i njerëzve që janë shembuj të suksesshëm të integrimit është i dëmshëm për fëmijët, për shoqërinë dhe për ekonominë suedeze, sidomos në sektorë ku mungon fuqia punëtore e kualifikuar.

Në fund, ai ngren dyshime se politika aktuale e emigracionit po ndikohet fort nga Sverigedemokraterna (SD). Ai kujton thirrjen e Fredrik Reinfeldt për të “hapur zemrat” dhe premtimin e Ulf Kristersson ndaj të mbijetuarës së Holokaustit, Heidi Fried, se nuk do të kishte bashkëpunim me SD.

Artikulli përmbyllet me një pyetje të drejtpërdrejtë drejtuar Johan Forssell: a do të lejojë vërtet që këto dëbime të ndodhin dhe që familje të integruara prej vitesh të largohen nga Suedia?

Burimi: Aftonbladet

Link: https://www.aftonbladet.se/debatt/a/OkpAMA/sos-lakaren-varfor-och-hur-ar-det-ens-mojligt-johan-forssell