Dëmtimet në punë në Suedi mund të japin kompensim. Ja profesionet që përfitojnë më shumë?

Numri i personave që marrin kompensim financiar pas një dëmtimi në punë në Suedi ka rënë ndjeshëm gjatë viteve të fundit. Megjithatë, statistikat e reja nga Försäkringskassan tregojnë se në disa profesione është ende më e zakonshme të përfitosh këtë ndihmë ekonomike. Diferencat mes grave dhe burrave janë gjithashtu të mëdha.

Sipas analizës së publikuar nga Försäkringskassan, numri i personave që marrin “livränta” kompensim për humbje të të ardhurave pas një dëmtimi apo sëmundjeje të lidhur me punën ka rënë me rreth 84% që nga fundi i viteve 1990.

Në vitin 1999 mbi 91 mijë persona merrnin këtë kompensim, ndërsa gjatë vitit 2025 numri ka rënë në rreth 14.700 persona.

“Livränta” është një pagesë që jepet për personat që humbasin të ardhura për shkak të një dëmtimi në punë ose një sëmundjeje të shkaktuar nga puna. Kjo ndodh, për shembull, kur një person nuk mund të vazhdojë të punojë si më parë, detyrohet të ndryshojë detyrën ose të ulë orarin e punës për të paktën një vit.

Analistja e Försäkringskassan, Malin Junestav, thotë se ulja e numrit të përfituesve lidhet kryesisht me ndryshimet në ligj, por edhe me përmirësimin e kushteve fizike në vendet e punës dhe ndryshimet në tregun e punës.

Pse po marrin më pak njerëz kompensim?

Sipas Försäkringskassan, arsyeja kryesore është se gjithnjë e më pak njerëz po aplikojnë për “livränta”.

Nga viti 2005 deri në vitin 2025, numri i aplikimeve që shqyrtohen nga Försäkringskassan ka rënë me 84%. Megjithatë, përqindja e atyre që marrin përgjigje pozitive është rritur vitet e fundit.

Në vitin 2016 aprovoheshin më pak se 17% e aplikimeve, ndërsa në vitin 2025 aprovohen mbi 30%.

Dy ndryshime ligjore konsiderohen si arsyet më të rëndësishme për këtë zhvillim.

Ndryshimi i parë ndodhi në vitin 2003. Atëherë u vendos që personi që kërkon “livränta” duhet të bëjë vetë aplikim me shkrim. Më parë, Försäkringskassan mund ta fillonte vetë shqyrtimin e rastit.

Ndryshimi i dytë erdhi në vitin 2008, kur ndryshuan rregullat për pensionin e paaftësisë për punë. Kjo bëri që shumë raste të mos shqyrtoheshin më automatikisht për kompensim pas dëmtimit në punë.

Profesionet ku burrat marrin më shpesh kompensim

Tek burrat, kompensimi është më i zakonshëm në profesionet e ndërtimit, transportit dhe industrisë.

Analiza e Försäkringskassan tregon se profesionet e ndërtimit dhe infrastrukturës, si dhe transporti dhe drejtimi i makinerive, janë grupet ku më shumë burra aplikojnë dhe përfitojnë “livränta”.

Rreth 14 në 10 mijë burra të punësuar në këto profesione aplikojnë për kompensim.

Profesioni me më shumë përfitues të rinj është:

• Ndërtimi dhe infrastruktura – rreth 6 përfitues të rinj për çdo 10 mijë të punësuar. Këtu përfshihen marangozë, muratorë dhe punëtorë ndërtimi.
• Shoferë dhe operatorë makinerish – rreth 5 përfitues për 10 mijë të punësuar. Këtu përfshihen shoferë kamionësh dhe autobusësh.
• Punëtorë metali dhe riparues
• Operatorë makinerish industriale
• Punë në magazinim dhe menaxhim materialesh

Në profesionet e ndërtimit, 39% e atyre që aplikojnë marrin miratim për kompensim. Në transport dhe drejtim makinerish, aprovohen rreth 37%.

Profesionet ku gratë marrin më shpesh kompensim

Tek gratë, situata është ndryshe.

Profesionet e kujdesit social dhe shëndetësor janë grupi më i madh i atyre që aplikojnë për “livränta”, veçanërisht ndihmësinfermieret dhe kujdestaret.

Një e treta e të gjitha grave që aplikojnë për kompensim punojnë në profesione të kujdesit pa kërkesë për arsim universitar.

Pesë kategoritë ku gratë aplikojnë më shumë janë:

• Profesionet e kujdesit social pa arsim universitar
• Profesionet e pastrimit
• Profesionet në arsim me specializim universitar
• Profesionet e shitjes në tregti
• Profesionet shëndetësore me arsim universitar, si infermieret

Försäkringskassan thekson gjithashtu një dallim të madh brenda sektorit të kujdesit shëndetësor.

Tek infermieret, 42% e aplikimeve aprovohen, ndërsa tek ndihmësinfermieret aprovohen 15% dhe tek kujdestaret vetëm 9%.

Problemet psikike po bëhen shkak gjithnjë e më i zakonshëm

Më parë, shumica e kompensimeve lidhej me dëmtime fizike dhe sëmundje të muskujve dhe skeletit.

Por gjatë dhjetë viteve të fundit është rritur numri i rasteve ku kompensimi jepet për diagnoza psikike. Kjo rritje është më e dukshme tek gratë.

Sipas Malin Junestav, kjo tregon se tregu i punës po ndryshon. Rreziqet fizike po zvogëlohen, ndërsa stresi dhe problemet psikologjike po shtohen.

Kushtet për të marrë kompensim pas dëmtimit në punë

Për të marrë “livränta”, duhet të plotësohen disa kushte:

• Aftësia për të siguruar të ardhura duhet të jetë ulur të paktën me një të pesëmbëdhjetën.
• Gjendja duhet të zgjasë të paktën një vit.
• Humbja e të ardhurave duhet të jetë të paktën një e katërta e shumës bazë vjetore.

Vetëm pas kësaj Försäkringskassan shqyrton nëse dëmtimi ose sëmundja konsiderohet zyrtarisht dëmtim në punë.

Më shumë burra se gra marrin kompensim

Në total, 60% e kompensimeve u paguhen burrave dhe 40% grave.

Sipas Försäkringskassan, si burrat ashtu edhe gratë që punojnë në profesione të dominuara nga burrat aplikojnë dhe përfitojnë më shpesh kompensim sesa personat që punojnë në profesione të dominuara nga gratë.

Burimi: Nyheter24

Link: https://nyheter24.se/nyheter/inrikes/1482929-arbetsskadan-kan-ge-pengar-har-ar-yrkena-som-far-mest?utm_term=Autofeed&utm_medium=EB-Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwdGRleAR4LrZleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEe8Tgr1z0C-WldTcj62zp-Hz3FWjAy3ln074eCL77kTAnUYK7I4J2zMyNarFs_aem_GpNziCK8YkaCTcsutRVZ5A#Echobox=1778687177