“Nuk e dimë sa mund t’i kushtojë Suedisë euro”

Debati për mundësinë që Suedia të bashkohet me eurozonën vazhdon. Studiuesi i makroekonomisë në Universitetin e Stokholmit, Jesper Böjeryd, thotë se ende mungojnë analiza të qarta që tregojnë se sa do të përfitonte ose sa do të humbiste Suedia nga kalimi në euro.

Në një kundërpërgjigje ndaj ekonomistit të njohur Lars Calmfors, Böjeryd shkruan se raporti “Dags för euron?” (“Koha për euron?”), i drejtuar nga Calmfors, është një bazë e mirë për të kuptuar çështjen, por nuk jep një vlerësim të plotë të kostove dhe përfitimeve.

Sipas tij, raporti përmban analiza të dobishme, veçanërisht kapitulli i shkruar nga ekonomisti Rickard Forslid. Ky kapitull arrin në përfundimin se kalimi në euro mund t’i kursejë Suedisë mes 0,1 dhe 0,2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) çdo vit, pasi do të eliminoheshin një pjesë e kostove të këmbimit valutor.

Böjeryd thotë se analiza të tilla duhet të bëhen për të gjitha aspektet e anëtarësimit në euro, në mënyrë që qytetarët dhe politikanët të kenë një pamje të qartë të bilancit mes përfitimeve dhe rreziqeve.

Ai kritikon faktin se Calmfors arrin në përfundimin se përfitimet e euros janë më të mëdha se kostot, pa shpjeguar qartë se si është bërë kjo llogaritje. Sipas Böjeryd, edhe disa nga bashkëautorët e raportit nuk ndajnë të njëjtin qëndrim.

Një nga shqetësimet kryesore të studiuesit lidhet me rrezikun që Suedia të detyrohet të mbështesë financiarisht vende të eurozonës që mund të përballen me kriza të mëdha borxhi publik, si Italia, Franca apo Spanja.

Ai citon një pjesë të raportit ku autorët pranojnë se eurozona ka ndryshuar ndjeshëm që nga krijimi i saj. Sipas raportit, vendet me ekonomi të forta janë detyruar të kontribuojnë në paketa shpëtimi për vendet me probleme financiare, shpesh pa pasur ndikim të madh mbi kushtet e vendosura. Raporti thekson gjithashtu se kufiri mes politikës fiskale kombëtare dhe politikës monetare evropiane është bërë gjithnjë e më i paqartë, ndërsa dallimet në nivelet e borxhit mes vendeve vazhdojnë të mbeten të mëdha.

Për Böjeryd, pyetja kryesore është e thjeshtë: sa do t’i kushtonte Suedisë një krizë e re e borxhit në vende të mëdha të eurozonës dhe a do të ishin këto kosto më të mëdha se kursimet që do të sillte heqja e kronës suedeze?

Ai ngre gjithashtu shqetësime për mënyrën se si funksionon politika monetare e Bankës Qendrore Evropiane (ECB). Sipas tij, kur ECB blen obligacione dhe aktive financiare në kuadër të programeve të saj të lehtësimit sasior, transaksionet realizohen përmes bankave qendrore të vendeve anëtare.

Kjo, sipas Böjeryd, ka bërë që vende me ekonomi të forta si Gjermania dhe Holanda të financojnë në praktikë vende me financa më të dobëta si Italia dhe Spanja.

Ai i referohet një studimi të ekonomistit Chien dhe bashkëautorëve të tij, sipas të cilit ky sistem i ka kushtuar Gjermanisë rreth 0,5% të PBB-së në vit. Gjatë krizës së euros, kostoja thuhet se ka kaluar edhe 2% të PBB-së.

Böjeryd argumenton se Suedia mund të përballet me kosto të ngjashme nëse bëhet pjesë e eurozonës. Për këtë arsye, ai pyet nëse mbështetësit e euros do të vazhdonin ta konsideronin anëtarësimin të favorshëm nëse kostot reale do të rezultonin 0,5 apo 2% të PBB-së.

Në fund të shkrimit të tij, studiuesi shpjegon se nuk është ndalur te aspektet politike të euros, pasi fusha e tij e ekspertizës është makroekonomia. Ai thekson se debatet politike duhet të zhvillohen nga specialistë të fushave përkatëse.

Mesazhi kryesor i Böjeryd është se para se Suedia të marrë një vendim për euron, nevojiten studime më të detajuara dhe më të sakta.

“Ne ende nuk e dimë se sa mund t’i kushtojë Suedisë euro. Kjo është pyetja që duhet të marrë përgjigje në analizat e ardhshme”, përfundon ai.

Burimi: SVD

Link: https://www.svd.se/a/e753w4/euro-vi-vet-inte-vad-en-anslutning-kan-kan-kosta-sverige-skriver-jesper-bojeryd