Emigracion: Asistentët personalë përjashtohen nga lejet e punës në Suedi, rregullat e reja rrezikojnë të përkeqësojnë mungesën e punonjësve

Asistentët personalë nuk do të mund të marrin leje pune në Suedi nëse janë shtetas të vendeve jashtë BE-së dhe ZEE-së, pavarësisht sa e lartë është paga e tyre. Rregullat e reja kanë shkaktuar shqetësim në një sektor ku prej kohësh ka mungesë punonjësish dhe ku rekrutimi është bërë gjithnjë e më i vështirë.

Për 19-vjeçaren Tilda Primén, ndryshimi i rregullave mund të nënkuptojë humbjen e dy asistenteve personale që kanë qenë pranë saj dhe e kanë ndihmuar për më shumë se katër vjet.

Disa profesione përfitojnë përjashtim

Në qershor, qeveria suedeze vendosi një kërkesë të re për pagën për shtetasit e vendeve jashtë BE-së dhe ZEE-së që duan të marrin leje pune në Suedi.

Megjithatë, disa profesione ku ka mungesë të madhe të punonjësve u përjashtuan nga kërkesa e re për pagën.

Asistentët personalë, megjithatë, nuk përfshihen në këto përjashtime. Ata përjashtohen plotësisht nga mundësia për të marrë leje pune, pavarësisht nivelit të pagës.

Sipas Henrik Petrén, ekspert i sektorit në organizatën e punëdhënësve Fremia, kjo mund të ketë pasoja të mëdha, sidomos për njerëzit që varen nga asistenca personale.

“Është bërë gjithnjë e më e vështirë të rekrutohen asistentë personalë. Për shkak se kompensimi për asistencën ka humbur vlerë në krahasim me rritjen e pagave, është gjithashtu e vështirë të konkurrohet me paga më të larta”, thotë ai për TT.

Tilda ka nevojë për ndihmë gjatë gjithë ditës

Një nga personat që preket nga situata është 19-vjeçarja Tilda Primén. Ajo ka një dëmtim të rëndë cerebral, të shkaktuar nga paraliza cerebrale (CP), dhe ka nevojë për ndihmë në të gjitha aktivitetet e saj të përditshme.

Dy asistentet e saj personale nga Ukraina janë bërë një mbështetje shumë e rëndësishme për të.

Njëra prej tyre është Anastasiia Chervonoshtan. Ajo filloi të punojë me kohë të plotë si asistente personale pak pasi mbërriti në Suedi së bashku me vajzën e saj.

“Përmes kësaj pune kam mundur të mbaj veten dhe vajzën time këtu. Tani ndiej një shqetësim të thellë se mund të detyrohem të largohem nga një profesion që më pëlqen”, shkruan Anastasiia Chervonoshtan në një përgjigje me email për TT.

Kanë leje qëndrimi përmes mbrojtjes së përkohshme

Asistentet personale të Tildës kanë aktualisht leje qëndrimi në Suedi përmes Direktivës së BE-së për Mbrojtjen e Përkohshme. Kjo do të thotë se ato bëjnë pjesë në grupin e personave që për momentin përfitojnë nga përjashtimet e rregullave të reja.

Por në të ardhmen ato dëshirojnë të kenë mundësi të marrin leje qëndrimi të përhershëm në bazë të punës së tyre si asistente personale.

Normalisht, një person që ka një leje pune të përkohshme mund, pas katër vitesh pune, të ketë mundësi të kalojë në një leje qëndrimi të përhershëm.

Por kjo nuk vlen në të njëjtën mënyrë për personat që kanë leje qëndrimi përmes Direktivës së BE-së për Mbrojtjen e Përkohshme. Vitet që ata kanë punuar në Suedi nuk mund të llogariten si bazë për të marrë leje qëndrimi të përhershëm.

Direktiva e BE-së për Mbrojtjen e Përkohshme është aktualisht në fuqi deri në mars të vitit 2027.

Nëse kjo direktivë përfundon dhe nuk zgjatet, ukrainasit që kanë punuar në Suedi si asistentë personalë do të duhet të gjejnë një profesion tjetër në mënyrë që të mund të aplikojnë për leje pune.

Kjo konfirmohet nga Agjencia Suedeze e Migracionit, Migrationsverket.

”Për Tildën do të ishte një katastrofë”

Situata shqetëson shumë edhe babain, Joakim Primén.

Ai thotë se detyra e tij kryesore është që vajza e tij të ketë një jetë sa më të sigurt dhe të qëndrueshme. Për këtë arsye, humbja e asistentëve që ajo njeh dhe të cilëve u beson do të ishte shumë e vështirë.

“Për Tildën do të ishte një katastrofë. Është e vështirë të gjesh punonjës që qëndrojnë gjatë”, thotë Joakim Primén për TT.

Qeveria: Duam të parandalojmë mashtrimet dhe abuzimet

Ministri suedez i Migracionit, Johan Forssell (M), thotë se rregullat e reja kanë për qëllim të parandalojnë mashtrimet dhe abuzimet në sistemin e lejeve të punës.

Në një përgjigje me email për TT, ai shkruan se autoritetet nuk mund të injorojnë problemet që kanë ekzistuar brenda këtij profesioni.

Sipas tij, problemet kanë të bëjnë me shfrytëzimin e punonjësve, punësimet fiktive dhe forma të tjera abuzimi që, në fund, kanë bërë që njerëzit të pësojnë pasoja dhe të dëmtohen.

Fakte: Dy profesione përjashtohen plotësisht

Një person që është shtetas i një vendi jashtë BE-së ose ZEE-së, në shumicën e rasteve, ka nevojë për leje pune për të punuar në Suedi.

Nga 1 qershori, u vendos një kërkesë e re për pagën. Për të marrë leje pune, një person duhet të ketë një pagë që është të paktën 90% e pagës mediane në Suedi në momentin kur bëhet aplikimi.

Paga mediane aktuale në Suedi është 37 100 korona suedeze në muaj. Kjo do të thotë se një person duhet të fitojë të paktën 33 390 korona suedeze në muaj për të pasur mundësi të marrë leje pune në Suedi.

Për profesionet që janë përfshirë në listën e përjashtimeve, kërkesa është më e ulët. Në këto raste, mjafton një pagë që është 75% e pagës mediane në Suedi.

Në mesin e profesioneve që përfitojnë nga ky përjashtim janë, ndër të tjera:

• kujdestarët shëndetësorë dhe asistentët e infermierisë,
• kasapët,
• punëtorët e pyjeve,
• saldatorët,
• inxhinierët.

Përjashtime të veçanta zbatohen gjithashtu për personat nga Ukraina që kanë mbrojtje të përkohshme në Suedi, si dhe për studentët që sapo kanë përfunduar studimet.

Megjithatë, dy profesione përjashtohen plotësisht nga mundësia për të marrë leje pune, pavarësisht sa është paga:

mbledhësit e frutave në pyje dhe asistentët personalë.

Kjo ndodh edhe pse Agjencia Suedeze e Migracionit, Migrationsverket, e ka përcaktuar më parë profesionin e asistentit personal si një nga profesionet ku ka mungesë të punonjësve dhe që, sipas vlerësimit të agjencisë, duhej të përfshihej në listën e profesioneve që përfitojnë përjashtim nga kërkesa e re për pagën.

Burimi: Agjencia Suedeze e Migracionit (Migrationsverket)./TT/GP

Link:https://www.gp.se/ekonomi/redan-nu-bristyrke-nya-regler-forvarrar-laget.7fb2ff93-4f6d-5146-b1d6-79f71ce9d4cc