Banka mund ta quajë mashtrimin fajin tënd, edhe kur je i mashtruar.

Gjithnjë e më shumë klientë bankash në Suedi bien viktimë e mashtrimeve, ku pas manipulimit dhe presionit psikologjik, ata vetë miratojnë një pagesë ose transferim parash. Në këto raste, banka mund ta konsiderojë transaksionin si të autorizuar dhe të refuzojë kthimin e parave edhe pse klienti është mashtruar.

Një klik i vetëm, një miratim i nxituar ose një vendim nën stres mund të ketë pasoja shumë të rënda. Brenda pak sekondash, jeta financiare e një personi mund të ndryshojë plotësisht.

Mashtrimet nuk kanë të bëjnë më vetëm me hakerime teknike, por gjithnjë e më shpesh me manipulim psikologjik. Pyetja kryesore nuk është më si veprojnë mashtruesit, por çfarë ndodh pasi paratë janë zhdukur. Kush mban përgjegjësinë? Në disa raste, përgjigjja është tronditëse: klienti mund të mbetet pa asnjë kompensim.

Mashtrime përmes manipulimit

Mashtrimet ndaj individëve privatë janë rritur ndjeshëm vitet e fundit. Ndryshe nga më parë, shumë raste sot nuk përfshijnë thyerje të sistemeve bankare, por mashtrues që shtiren si persona ose institucione të besueshme, si banka, autoritete shtetërore ose kompani të njohura.

Klienti bindet të veprojë vetë dhe të miratojë një pagesë ose transferim. Pikërisht këtu lind problemi. Kur klienti e ka konfirmuar vetë transaksionin, banka e konsideron atë si “transaksion të autorizuar”. Kjo do të thotë se banka, në disa raste, nuk e rimburson humbjen, edhe pse klienti është mashtruar, sipas një njoftimi nga Konsumenternas Bank- dhe Financbyrå.

Vendimi i Gjykatës së Lartë që ndryshoi rregullat

Kufiri i përgjegjësisë u shqyrtua nga Gjykata e Lartë e Suedisë në verën e vitit 2022. Rasti kishte të bënte me një burrë që u telefonua nga mashtrues, të cilët e bindën të jepte kodet e BankID-së dhe pajisjes bankare. Si pasojë, mbi 300 000 korona u zhdukën nga llogaria e tij.

Gjykata e Lartë vendosi se burri kishte vepruar me pakujdesi të rëndë, por jo në mënyrë “veçanërisht të dënueshme”. Kjo do të thoshte se ai duhej të mbulonte vetë vetëm 12 000 korona, ndërsa pjesa tjetër duhej t’i kthehej nga banka.

Gjykata theksoi gjithashtu se është banka ajo që ka barrën e provës dhe duhet të tregojë se klienti ka vepruar aq rëndë sa të humbasë të drejtën për kompensim.

ARN shpesh u jep të drejtë klientëve

Pas këtij vendimi, Enti Suedez për Ankesat e Konsumatorëve (ARN) ka shqyrtuar shumë raste të ngjashme. Sipas një analize të Konsumenternas, në shumicën e rasteve të reja, ARN ka vendosur kundër bankave dhe u ka dhënë klientëve të drejtën për të marrë mbrapsht të gjithë ose pjesën më të madhe të parave.

Për personat e mashtruar, kjo do të thotë se vendimi i bankës nuk është përfundimtar. Nëse banka refuzon kompensimin me arsyetimin se klienti ka vepruar në mënyrë “veçanërisht të dënueshme”, klienti ka të drejtë të kërkojë rishqyrtim dhe të referohet te vendimi i Gjykatës së Lartë.

Masa sigurie që ekzistojnë por nuk janë gjithmonë aktive

Shumë banka ofrojnë masa sigurie që mund të ndalojnë ose ngadalësojnë transferimet e dyshimta. Problemi është se këto masa nuk janë gjithmonë të aktivizuara automatikisht dhe shpesh kërkojnë që klienti t’i aktivizojë vetë.

Një shembull janë kufijtë e shumës. Klienti mund të vendosë një limit për sa para mund të transferohen brenda një dite ose në një transaksion të vetëm. Kjo mund të kufizojë dëmin në rast mashtrimi.

Disa banka ofrojnë edhe vonesë kohore për transferimet e mëdha. Paratë nuk dërgohen menjëherë, por vetëm pas një periudhe pritjeje. Kjo u jep klientëve mundësinë të ndalojnë transferimin nëse kuptojnë se diçka nuk është në rregull.

Kontrole shtesë për shuma të mëdha

Përveç kufijve dhe vonesave, disa banka kërkojnë verifikime shtesë për transferime të mëdha. Këto aktivizohen vetëm kur shuma tejkalon një nivel të caktuar.

Një shembull është “nënshkrimi i dyfishtë”, ku transferimi duhet të miratohet nga dy persona. Kjo mund të nënkuptojë që një person i afërt duhet të japë miratimin e tij përpara se paratë të dërgohen, sipas Konsumenternas.

Disa banka vendosin gjithashtu bllokime kur paratë dërgohen te një përfitues i ri, pasi shumë mashtrime lidhen me transferime drejt llogarive që nuk janë përdorur më parë.

Siguri apo bezdi?

Për disa klientë, këto masa japin ndjenjë sigurie dhe kontrolli. Për të tjerë, ato duken si pengesa. E përbashkëta është se shumica e këtyre funksioneve mund të përshtaten, nëse klienti është i vetëdijshëm për ekzistencën e tyre.

Megjithatë, edhe me të gjitha masat e sigurisë të aktivizuara, ka raste kur banka mund të refuzojë kompensimin.

Kur mund të refuzohet kompensimi?

Rreziku për të mos marrë kompensim ekziston kur mashtrimi klasifikohet si transaksion i autorizuar, pra kur banka pretendon se pagesa është bërë me pëlqimin e klientit, edhe pse ai është mashtruar.

Ligji për transaksionet e paautorizuara përcakton se banka duhet të kthejë paratë nëse dikush tjetër përveç klientit ka kryer transferimin. Në rast pakujdesie, klienti mund të mbajë përgjegjësi deri në 400 korona, dhe në rast pakujdesie të rëndë deri në 12 000 korona. Përgjegjësia për të gjithë shumën kërkon që banka të provojë se klienti ka vepruar në mënyrë veçanërisht të dënueshme.

Pas vendimit të Gjykatës së Lartë, kjo barrë prove është forcuar në favor të konsumatorëve. Bankat nuk mund t’ia kalojnë automatikisht gjithë fajin klientit vetëm sepse ai është mashtruar.

Një problem i veçantë janë rastet kur klienti vetë, pasi është mashtruar, bën një pagesë Swish ose miraton një transferim. Bankat shpesh e quajnë këtë transaksion të autorizuar. Për këtë arsye, Avokati i Konsumatorëve ka çuar çështje në gjykatë për të marrë sqarime më të qarta ligjore.

Kur njerëzit krahasojnë banka, zakonisht shikojnë interesat, tarifat dhe aplikacionet. Masat e sigurisë shpesh neglizhohen. Por duke qenë se rreziku për të mbetur pa kompensim ekziston, mund të jetë e rëndësishme të shikohen me kujdes edhe këto funksione.

“Nëse siguria është e rëndësishme për ty, është e arsyeshme të krahasosh masat e sigurisë të bankave të ndryshme dhe të kuptosh si funksionojnë ato në praktikë”, thotë Mahabad Rahnamafar Hsieh, juriste në Konsumenternas Bank- dhe Financbyrå.

Burimi: Nyheter24

Link: https://nyheter24.se/nyheter/inrikes/1454708-da-tycker-banken-att-bedrageriet-ar-ditt-fel