Dhjetëra mijëra makina me naftë rrezikojnë të ndalohen nga rregullat e reja të BE-së për ndotjen

Dhjetëra mijëra makina me naftë në Suedi mund të mos e kalojnë kontrollin teknik për shkak të kërkesave të reja të Bashkimit Evropian për pastrimin e gazrave të shkarkimit. Këtë e tregojnë testet paraprake me teknologji të re. Megjithatë, qeveria suedeze nuk dëshiron që vendi të veprojë para BE-së, sepse shqetësohet për kostot që kjo do t’u sillte pronarëve të makinave.

Sipas Johanna Brunge Grant nga Bilprovningen, rregullat e reja do të ndihmonte në largimin nga qarkullimi të makinave më ndotëse dhe do të përmirësonin shëndetin publik.

Sot, metodat që përdoren në kontrollin teknik për të matur ndotjen e makinave me naftë janë rreth 50 vjeçare dhe nuk arrijnë të zbulojnë grimcat ultrafine. Për këtë arsye, aktualisht vetëm 0.2–0.5 promil e makinave me naftë dështojnë në kontrollin teknik çdo vit.

BE-ja po përgatit rregulla të reja të përbashkëta për kontrollin teknik, por ato nuk pritet të hyjnë në fuqi më herët se viti 2029. Për këtë arsye, industria e kontrollit teknik kërkon që Suedia të ecë përpara dhe të vendosë kërkesa për matje moderne të grimcave të dëmshme.

Johanna Brunge Grant thekson se është e gabuar që kontrollohen frenat, gomat dhe dritat e makinës, por nuk kontrollohet ajo që del nga tubi i shkarkimit, edhe pse ndotja e ajrit shkakton më shumë vdekje të parakohshme sesa aksidentet rrugore.

Bilprovningen ka filluar vullnetarisht teste pilot për matjen e grimcave në stacionet e saj në Nacka dhe Uppsala. Nga mbi 100 makina të testuara, 3–5% kishin nivele ndotjeje mbi kufijtë e rekomanduar nga BE-ja. Në Gjermani, rreth 3% e makinave dështojnë në kontrollin teknik për të njëjtën arsye. Nëse kjo përqindje do të zbatohej në Suedi, rreth 20 mijë makina më të reja do të dështojnë në kontrollin teknik.

Këto makina do të detyroheshin të zëvendësonin ose riparonin filtrat e grimcave, gjë që mund të kushtojë disa mijëra korona suedeze. Sipas Per-Anders Blommefors nga Bilprovningen, shumë drejtues mjetesh me filtra të prishur janë të gatshëm t’i riparojnë makinat e tyre për t’i mbajtur në gjendje të rregullt.

As qeveria suedeze dhe as Autoriteti Suedez i Transportit (Transportstyrelsen) nuk mbështesin që Suedia të ecë përpara BE-së. Gjithashtu, nuk është bërë ende një analizë e saktë se sa makina do të preken dhe sa do të kushtojë riparimi i të gjithë filtrave të dëmtuar.

Sipas Per Öhlund nga Transportstyrelsen, futja e një metode krejtësisht të re mund të krijojë probleme për pronarët e automjeteve.

Nga ana tjetër, Johanna Brunge Grant thekson se, edhe pse riparimet mund të kenë kosto, çmimin më të lartë e paguajnë njerëzit që tashmë vuajnë nga probleme shëndetësore dhe që dëmtohen nga grimcat ultrafine në ajër.

Në gazrat e shkarkimit të makinave me naftë gjenden grimca shumë të vogla, më të vogla se 2.5 mikrometra (PM 2.5), të cilat janë të rrezikshme për shëndetin. Sipas institutit IVL, rreth 1 400 persona vdesin çdo vit para kohe për shkak të këtyre grimcave.

Matjet aktuale matin vetëm dendësinë e tymit të gazrave, por nuk zbulojnë grimcat e imëta. Instrumentet e reja janë në gjendje t’i matin këto grimca me saktësi.

Që nga viti 2023, Gjermania përdor kufirin e propozuar nga BE-ja prej 250 000 grimcash për centimetër kub ajri për makinat Euro 6. Një makinë me filtër funksional lëshon vetëm disa qindra grimca, ndërsa një filtër i prishur ose i manipuluar mund të lëshojë miliona grimca. Bilprovningen ka matur deri në 6 milionë grimca për centimetër kub ajri.

Testet pilot të Bilprovningen me 113 makina tregojnë se 3% e makinave Euro 6 nuk e kaluan kufirin prej 250 000 grimcash, ndërsa 5% nuk e kaluan kufirin prej 1 milion grimcash për centimetër kub ajri.

Sipas Transportstyrelsen, në Suedi ka 1 168 092 makina me naftë të klasifikuara si Euro 5 dhe Euro 6. Nëse matjet e grimcave do të zbatoheshin vetëm për makinat Euro 6 nga viti 2015 e tutje, gjithsej 747 231 makina, dhe nëse përqindja e dështimit do të ishte e njëjtë si në Gjermani, rreth 22 mijë makina do të dështojnë në kontrollin teknik.

Kur BE-ja të vendosë rregulla të përbashkëta për matjen e grimcave, shumë makina në Suedi do të duhet të riparohen. Rregullat e reja do të zbatohen si për makinat Euro 5 ashtu edhe për Euro 6, duke prekur edhe mijëra makina të tjera.

Aktualisht, në kontrollet teknike në Suedi, vetëm rreth njëqind makina me naftë në vit dështojnë për shkak të ndotjes së gazrave. Rregullat e ardhshme nuk do të vlejnë për makinat me benzinë.

Burimi: SVT

Link: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/tiotusentals-dieselbilar-kan-stoppas-av-nya-avgaskrav