Emigracion: Rreth 1 000 punëtorë të huaj në Skåne nuk plotësojnë kërkesën e re për pagën minimale

Rreth 1 000 punëtorë të huaj në rajonin Skåne nuk arrijnë nivelin e ri të pagës minimale që qeveria suedeze planifikon të vendosë nga 1 qershori 2026. Nga gjithsej 5 340 punëtorë të huaj që punojnë në Skåne, më shumë se një mijë kanë pagë nën kufirin e ri.

Ky ndryshim ka shkaktuar debat të madh. Punëdhënësit dhe kundërshtarët politikë të qeverisë thonë se është e gabuar që njerëzit që punojnë dhe kontribuojnë në shoqëri të rrezikojnë dëbimin nga Suedia.

Nga ana tjetër, statistikat tregojnë se shumë persona që kanë ardhur në Suedi për të punuar pas një kohe nuk kanë më të ardhura të regjistruara zyrtarisht. Në disa raste duket se ata nuk kanë fare pagë të deklaruar dhe është e paqartë se çfarë ka ndodhur me ta.

Paga minimale do të rritet nga 1 qershori

Qeveria suedeze ka vendosur të rrisë sërish kufirin minimal të pagës për punëtorët e huaj. Nga 1 qershori 2026, paga minimale për të marrë ose për të zgjatur një leje pune duhet të jetë të paktën 33 390 korona në muaj.

Qeveria thotë se kjo bëhet për dy arsye kryesore:

• që më shumë suedezë të papunë të kenë mundësi të punësohen,
• dhe për të ulur mashtrimet dhe shfrytëzimin e punëtorëve të huaj me paga shumë të ulëta.

Megjithatë, shumë kompani dhe organizata biznesi janë kundër këtij vendimi. Ata thonë se do të bëhet më e vështirë për kompanitë të gjejnë punëtorë.

Edhe partia politike Centerpartiet është kritike dhe i ka kërkuar shërbimit të analizës së parlamentit suedez të llogarisë sa punëtorë të huaj sot paguhen nën këtë kufi.

Rezultati ishte 11 650 persona në gjithë Suedinë, prej të cilëve më shumë se 1 000 në Skåne.

Si ka ndryshuar kufiri i pagës ndër vite

Para rreth dy vitesh, kufiri minimal u rrit në 80% të pagës mesatare në Suedi, që ishte 29 680 korona në muaj.

Por në të kaluarën kufiri ishte shumë më i ulët. Në vitin 2000 ishte 13 000 korona, dhe po aq ishte edhe në vitin 2020.

Sipas studiuesit Erik Sjödin, docent në Stockholm Universitet , i cili ka studiuar emigracionin e punës, rritja e këtij kufiri nuk është e paarsyeshme.

Ai thotë se shumica e gjërave në ekonomi rriten me kalimin e kohës, prandaj është normale që edhe ky kufi të rritet.

Kompromisi politik për kufirin e ri

Partitë që qëndrojnë pas marrëveshjes së quajtur Tidö kishin rënë dakord që kufiri minimal i pagës të arrinte në të ardhmen 100% të pagës mesatare në Suedi.

Por kur bizneset filluan të kritikojnë planin, partia Liberalerna donte të ndalej rritja, ndërsa Sverigedemokraterna nuk ishte dakord.

Në fund u arrit një kompromis, sipas të cilit kufiri i pagës do të rritet në 90% të pagës mesatare, që do të thotë 33 390 korona në muaj nga qershori.

Kritikët, përfshirë Centerpartiet, mendojnë se kufiri minimal i pagës duhet të hiqet. Sipas tyre mjafton që paga të jetë në përputhje me kontratat kolektive ose me nivelin normal të pagave në atë sektor.

Sipas studiuesit Erik Sjödin, qeveria me këtë politikë po përpiqet të kontrollojë se çfarë lloj punëtorësh do të vijnë në Suedi. Ai thotë se kjo mund të përjashtojë profesione si:

• punë në pastrim
• asistencë personale
• ndihmës në restorante

Mashtrime dhe shfrytëzim në disa profesione

Në këto profesione ka pasur raste të mashtrimeve dhe shfrytëzimit të punëtorëve. Për shembull:

• punëtorët janë detyruar të kthejnë një pjesë të pagës te punëdhënësi
• janë detyruar të punojnë më shumë orë se sa është rënë dakord
• disa punëdhënës kanë shitur kontrata pune për njerëz që duan të vijnë në Suedi

Disa punëtorë zhduken nga statistikat

Shumica e punëtorëve të huaj ndodhen në qytetet e mëdha, veçanërisht në Stokholm. Shumë prej tyre punojnë në sektorë si:

• shërbime për kompani
• hoteleri dhe restorante

Disa prej tyre kanë edhe paga shumë të mira.

Por në studimin e tyre, Erik Sjödin dhe kolegu i tij Mattias Engdahl zbuluan se shumë persona që erdhën në Suedi si punëtorë të huaj mes viteve 2000 dhe 2016 më vonë nuk kishin fare të ardhura të regjistruara.

Nuk dihet saktësisht pse. Ata mund të kenë:

• punuar në të zezë
• ose të jenë larguar nga Suedia

Sipas Sjödin, ky është një problem serioz, sepse arsyeja kryesore pse ata mund të qëndronin në Suedi ishte pikërisht një vend pune.

Edhe Riksrevisionen ka kritikuar Migrationsverket, duke thënë se kontrollet pas dhënies së lejeve të punës nuk kanë qenë mjaftueshëm efektive.

Një çështje e ndërlikuar

Sipas studiuesit, rregullimi i emigracionit të punës është i vështirë sepse ka dy grupe shumë të ndryshme:

• një grup i fortë, si inxhinierët, me paga të larta dhe kushte të mira
• dhe një grup më i dobët që rrezikon të shfrytëzohet

Rregullat duhet të marrin parasysh të dyja këto grupe. Nëse kontrolli bëhet shumë i rreptë për të gjithë, kompanitë mund të heqin dorë nga rekrutimi i punëtorëve nga jashtë.

Problemi për ata që janë tashmë në Suedi

Debati aktual nuk ka të bëjë vetëm me njerëzit që duan të vijnë për të punuar në Suedi, por edhe me ata që janë tashmë këtu.

Shumë prej tyre erdhën në Suedi sepse përmbushnin kufirin e mëparshëm të pagës. Por kur të kërkojnë zgjatjen e lejes së punës, mund të rrezikojnë dëbimin sepse kufiri është rritur.

Sipas Erik Sjödin, kjo është si të ndryshosh vijën e finishit gjatë një gare.

Ai thotë se është e rëndësishme që rregullat të jenë të parashikueshme, në mënyrë që njerëzit dhe kompanitë të mund të planifikojnë.

Pse emigracioni për punë është i rëndësishëm

Emigracioni i punës ka qenë i rëndësishëm për Suedinë për shumë vite. Ai ka ndihmuar në:

• plotësimin e mungesës së punëtorëve në disa profesione
• rritjen e ekonomisë dhe mirëqenies

Sipas Erik Sjödin, kjo formë emigracioni mund të bëhet edhe më e rëndësishme në të ardhmen, sepse numri i azilkërkuesve po bie.

Sa më pak azilkërkues të ketë që mund të punojnë, aq më shumë punëtorë të huaj mund të nevojiten për të mbushur vendet e lira të punës.

Si funksionojnë rregullat për lejen e punës

Brenda BE-së ekziston lëvizje e lirë e punëtorëve, prandaj rregullat për emigracionin e punës vlejnë kryesisht për njerëzit që vijnë nga jashtë BE/EES.

Që nga viti 2008, gjatë qeverisë së kryeministrit të atëhershëm Fredrik Reinfeldt, rregullat u liberalizuan. Në vend që autoritetet të vendosnin për çdo rast, nevojat e punëdhënësve u bënë vendimtare për të dhënë lejen e punës.

Për të punuar në Suedi duhet:

• të aplikosh nga vendi yt (përveç rasteve kur zgjatet leja)
• të kesh ofertë pune nga një punëdhënës
• paga të jetë sipas kontratës kolektive ose praktikës në atë sektor
• paga të mos jetë më e ulët se kufiri minimal i pagës

Aktualisht kufiri është 29 680 korona, ndërsa nga 1 qershori do të bëhet 33 390 korona.

Leja e punës jepet maksimumi për dy vjet, por mund të zgjatet nëse kushtet vazhdojnë të plotësohen.

Mijëra persona rrezikojnë dëbimin

Në janar 2026, sipas Migrationsverket, në Suedi kishte rreth 48 500 persona me leje pune aktive.

Rreth një e katërta e tyre, afërsisht 11 600 persona, kanë paga nën kufirin e ri që do të hyjë në fuqi në qershor. Kjo do të thotë se shumë prej tyre mund të rrezikojnë dëbimin.

Megjithatë, Migrationsverket dhe Arbetsförmedlingen kanë përgatitur për qeverinë një listë me 152 profesione ku ka mungesë të madhe punëtorësh, të cilat mund të përjashtohen nga kërkesa për pagën minimale.

Fakti që një ligj ka nevojë për kaq shumë përjashtime është kritikuar nga disa.

Qeveria ende nuk ka marrë vendim përfundimtar për listën, por ministrja e industrisë Ebba Busch njoftoi të premten se profesionet në sektorin e kujdesit shëndetësor dhe të kujdesit social do të përjashtohen nga ky rregull.

Numri i lejeve të punës ka rënë

Që nga viti 2022, numri i lejeve të reja të punës në Suedi ka rënë ndjeshëm. Ai ka zbritur nga gati 25 000 leje pune në rreth 11 000 vitin e kaluar.

Burimi: Sydsvenskan/Migrationsverket dhe Shërbimi i Analizës së Parlamentit Suedez.

Link: https://www.sydsvenskan.se/sverige/tusen-arbetskraftsinvandrare-i-skane-klarar-inte-regeringens-nya-krav/