Heqja e përfitimeve nuk po i çon të papunët në punë: “Shumica tashmë bëjnë gjithçka që munden”

Ankido Khano, drejtues rajonal i Jobcenter Sweden AB, kritikon mënyrën se si po zbatohet politika e punësimit në Suedi. Sipas tij, kërkesat ndaj të papunëve po bëhen gjithnjë e më të ashpra, ndërsa shteti nuk po bën mjaftueshëm për të krijuar një rrugë që i çon njerëzit realisht drejt punësimit.

Qeveria thotë se politika e saj e punësimit, e njohur si “linja e punës”, duhet të bëjë që më shumë njerëz të hyjnë në tregun e punës. Por Ankido Khano, i cili prej shumë vitesh punon me njerëz që janë jashtë tregut të punës, shtron një pyetje tjetër: pse politika po fokusohet gjithnjë e më shumë te kërkesat dhe presioni ndaj të papunëve dhe gjithnjë e më pak te krijimi i një rruge që funksionon drejt një vendi pune?

Khano thotë se gjatë viteve të punës ka takuar shumë njerëz që duan të punojnë, por nuk po arrijnë të gjejnë një punë.

Ai përmend persona që kanë dërguar shumë aplikime për punë pa marrë rezultat, njerëz që kanë nevojë të ndryshojnë profesion, të plotësojnë arsimin e tyre ose të marrin ndihmë për të kuptuar se si mund të përdoren aftësitë dhe përvoja e tyre në një treg pune që ndryshon shpejt.

Sipas tij, kjo është shumë ndryshe nga mënyra se si ndonjëherë paraqitet papunësia në debatin politik, ku krijohet përshtypja se një person është pa punë sepse nuk dëshiron të punojë.

Khano: Nuk jam kundër kërkesave

Khano thekson se nuk është kundër kërkesave ndaj të papunëve.

Sipas tij, personi që ka mundësi të punojë duhet të bëjë atë që mundet për të gjetur punë. Ai thotë se politika e punësimit është e rëndësishme dhe se qëllimi duhet të jetë që njerëzit të mund të sigurojnë vetë jetesën e tyre përmes punës.

Por, sipas tij, një politikë serioze duhet të bazohet në përgjegjësi të ndërsjellë.

Nëse shteti kërkon që i papuni të marrë përgjegjësi për rrugën e tij drejt punësimit, atëherë edhe shteti duhet të marrë përgjegjësi që kjo rrugë të ekzistojë dhe të funksionojë.

Pikërisht këtu, sipas Khano, politika e qeverisë ka marrë drejtim të gabuar.

Ndryshime në sigurimin e papunësisë

Khano i referohet edhe ndryshimeve në sistemin e mbështetjes ekonomike për të papunët.

Sigurimi i ri i papunësisë, i cili u zbatua në vjeshtën e vitit 2025, përfshin ndër të tjera një ulje graduale të kompensimit me kalimin e kohës.

Edhe mbështetja për personat që marrin pjesë në programe të tregut të punës është ndryshuar. Pagesa zvogëlohet gradualisht për ata që mbeten për një kohë të gjatë në papunësi.

Nga 1 korriku 2026 është futur gjithashtu një kërkesë për aktivitet për personat që marrin mbështetje ekonomike.

Qëllimi i këtij ndryshimi është që më shumë njerëz të afrohen me tregun e punës. Por një person që nuk merr pjesë në aktivitetet e kërkuara, pa pasur një arsye të pranueshme, mund ta ketë mbështetjen e ulur ose mund t’i refuzohet plotësisht.

Khano pyet se çfarë do të arrijë kjo për një person që tashmë po bën gjithçka që kërkohet, por megjithatë nuk po gjen punë.

Papunësia nuk është gjithmonë çështje vullneti

Sipas Khano, papunësia nuk shkaktohet gjithmonë nga mungesa e dëshirës për të punuar.

Ajo mund të lidhet me shumë faktorë të tjerë, si ekonomia e dobët, mungesa e aftësive të kërkuara, mosha, dallimet mes zonave të ndryshme të vendit, ndryshimet në kërkesat e tregut të punës ose fakti që profesioni i mëparshëm i një personi nuk kërkohet më.

Ai thotë se ka takuar njerëz që kërkojnë punë, shkojnë në takime, marrin pjesë në programe dhe përpiqen të arsimohen, por megjithatë mbeten të bllokuar në sistem.

Për këta njerëz, thotë Khano, ulja e mëtejshme e sigurisë ekonomike nuk do të thotë se do të krijohet një vend pune.

“Të dobësosh më tej sigurinë ekonomike nuk është e njëjta gjë me krijimin e një pune”, është në thelb argumenti i tij.

Duhet parë çfarë dinë njerëzit, jo vetëm çfarë u mungon

Khano kërkon gjithashtu një ndryshim në mënyrën se si vlerësohen të papunët.

Sipas tij, institucionet duhet të shohin më mirë se çfarë aftësish dhe përvoje kanë njerëzit dhe se si këto mund të përdoren në tregun e punës.

Ai mendon se nuk duhet të fokusohemi vetëm te gjërat që një person nuk i ka.

Nëse një person duhet të arsimohet, arsimi duhet ta çojë më pranë një pune konkrete. Nëse dikush duhet të marrë pjesë në një program të tregut të punës, programi duhet të ketë një qëllim të qartë.

Edhe kur një punëkërkues lidhet me një punëdhënës, sipas Khano, kjo duhet të bazohet në nevoja reale për punonjës dhe jo vetëm në faktin se një aktivitet tjetër mund të regjistrohet në sistem.

Qeveria duhet të matë rezultatet

Khano argumenton se qeveria duhet t’i vendosë politikës së tregut të punës po aq kërkesa sa u vendos të papunëve.

Ai ngre disa pyetje:

Sa njerëz kalojnë nga papunësia në një punë të qëndrueshme?

Sa njerëz marrin arsimim që realisht çon në një vend pune?

Sa persona kalojnë nga një program në tjetrin pa iu afruar më shumë punësimit dhe mundësisë për të siguruar vetë jetesën?

Dhe sa nga politika e tregut të punës matet me rezultate reale, në vend që të matet me numrin e aktiviteteve, takimeve dhe masave administrative?

Sipas tij, këto duhet të jenë pyetjet kryesore dhe jo vetëm se sa shumë mund të ushtrohet presion mbi një person që tashmë është pa punë.

Kërkon përputhje më të mirë me punëdhënësit

Khano thotë se dëshiron të shohë një politikë punësimi që kombinon kërkesat ndaj individit me një përgjegjësi të qartë nga ana e shoqërisë.

Ai kërkon përputhje më të mirë mes punëkërkuesve dhe punëdhënësve, më shumë arsimime profesionale që çojnë në punësim dhe ndërhyrje më të hershme për njerëzit që rrezikojnë të mbeten gjatë pa punë.

Sipas tij, duhet gjithashtu të bëhet më shumë për të identifikuar aftësitë dhe përvojën që njerëzit kanë dhe për të gjetur mënyra konkrete për t’i përdorur ato.

Khano pranon se ka njerëz që kanë nevojë për kërkesa më të qarta dhe strukturë më të mirë.

Por ai thotë se shoqëria duhet të jetë në gjendje të mbajë dy përgjegjësi njëkohësisht: individi duhet të bëjë pjesën e tij për të gjetur punë, ndërsa shoqëria duhet të sigurojë që rruga drejt punësimit të funksionojë.

“Nuk jam kundër një linje të fortë pune”

Khano thekson se nuk është kundër një politike të fortë të punësimit.

Ai thotë se është kundër një politike ku zgjidhja për papunësinë bëhet gjithnjë e më shumë vështirësimi i jetës së njerëzve që vazhdojnë të jenë pa punë.

Sipas tij, një qeveri që beson vërtet te politika e punësimit duhet të jetë në gjendje t’i thotë të papunit:

“Ne presim që ti të bësh pjesën tënde, por edhe ne do të bëjmë pjesën tonë.”

Vetëm atëherë, sipas Khano, mund të flitet për një politikë të tregut të punës që vendos kërkesa, por njëkohësisht tregon respekt.

“I papuni nuk është një problem që duhet administruar”

Në fund të debatit të tij, Khano thekson se një person i papunë nuk duhet parë vetëm si një problem që duhet administruar nga sistemi.

Ai është një njeri me përvojë, aftësi dhe shpesh me një dëshirë të fortë për të punuar.

Për këtë arsye, Khano thotë se qëllimi i politikës nuk duhet të jetë që ta bëjë më të vështirë jetën e një personi gjatë periudhës së papunësisë.

Qëllimi duhet të jetë që ta bëjë më të lehtë largimin nga papunësia dhe hyrjen në një punë.

“Kjo është linja e punës që unë dua të shoh”, përfundon Ankido Khano, drejtues rajonal në Jobcenter Sweden AB.

Burimi: GP

Link: https://www.gp.se/debatt/indragna-bidrag-far-ingen-effekt-de-flesta-arbetslosa-gor-redan-allt-de-kan-.35505f8c-fd7c-4b8c-a171-cc185754120b