Qeveria propozon ndryshime që mund të kufizojnë lirinë e shprehjes për të huajt

Dy propozime të reja nga qeveria suedeze mund të ndikojnë në lirinë e shprehjes për shtetasit e huaj që jetojnë në vend. Gazetari dhe eksperti i lirisë së shprehjes, Nils Funcke, paralajmëron se këto janë ligje të nxituara dhe të pamenduara mirë.

Sipas ligjeve themelore të Suedisë, liria e shprehjes, e tubimit dhe e organizimit u përkasin “çdo personi”. Kjo do të thotë se të gjithë kanë të njëjtat të drejta, pavarësisht shtetësisë, gjendjes ekonomike, aftësisë për t’u shprehur apo bindjeve fetare dhe politike. Çdokush ka të drejtë të shprehë mendimin e tij me fjalë, me shkrim ose përmes artit.

Në vitin 2019, ligji u ndryshua duke zëvendësuar shprehjen “shtetas suedezë” me “çdo person”. Ky ndryshim u konsiderua i rëndësishëm për integrimin dhe u mbështet nga të gjitha partitë në parlament, përveç Demokratëve të Suedisë.

Megjithatë, parlamenti ka të drejtë të kufizojë disa nga këto liri për shtetasit e huaj, duke respektuar kushtetutën. Kjo mundësi nuk ishte përdorur më parë. Tani qeveria propozon që të ketë pasoja të ndryshme në bazë të shtetësisë. Kjo krijon një ndarje mes “ne” dhe “atyre”, pasi shtetasit e huaj mund të dënohen jo vetëm me dënimin normal, por edhe me dëbim nga vendi.

Deri tani, dëbimi është aplikuar vetëm për krime më të rënda, si kur dikush dënohet me të paktën gjashtë muaj burg ose kur ka rrezik që të kryejë sërish krime. Kjo ka bërë që rastet e lidhura me shprehjen e mendimit rrallë të çojnë në dëbim.

Qeveria tani dëshiron ta ulë këtë kufi. Sipas propozimit, çdo person që merr një dënim më të rëndë se gjoba si dënim me kusht ose paraqitje  mund të dëbohet. Edhe ata që nuk paguajnë gjobën dhe përfundojnë në burg do të përfshihen.

Qeveria thotë se në këto raste, gjykatat do të jenë të detyruara të vendosin për dëbim nëse plotësohen kushtet.

Në dokumentet zyrtare të qeverisë nuk përmenden fare termat “liri e shprehjes”, “liri e demonstrimit” apo “liri e opinionit”. Kjo është e pazakontë, pasi nuk analizohet se si këto ndryshime ndikojnë në të drejtat themelore.

Gjykatat në Suedi kanë të drejtë të mos zbatojnë një ligj nëse ai bie ndesh me kushtetutën ose me marrëveshjet ndërkombëtare. Prandaj, pritet që çështja e dëbimit për shkelje që lidhen me lirinë e shprehjes të shqyrtohet në raste konkrete në të ardhmen.

Përveç kësaj, qeveria po punon edhe për një rregull të ri që quhet “kërkesë për sjellje të mirë”. Sipas këtij rregulli, edhe deklaratat apo mendimet që nuk janë krim mund të ndikojnë në vendimin për të dhënë ose për të hequr lejen e qëndrimit.

Këshilli Ligjor ka kritikuar fort propozimet për ashpërsim të dënimeve, duke i quajtur të nxituara dhe të pamenduara mirë. Sipas tij, shumë ndryshime ligjore janë propozuar në një kohë të shkurtër dhe është e vështirë të kuptohen pasojat e tyre të përgjithshme.

Edhe institucioni mbikëqyrës i administratës (JO) ka theksuar se duhet analizuar ndikimi i përbashkët i këtyre ndryshimeve.

Ndërkohë, qeveria është detyruar të bëjë përjashtime në disa raste, si për dëbimin e të miturve, duke krijuar një sistem të copëzuar që më parë e kishte kundërshtuar.

Sipas Nils Funcke, miratimi i shpejtë i ligjeve të ndërlikuara, pa analizë të plotë, dhe korrigjimi i tyre më pas, nuk tregon drejtim të mirë. Ai thekson se ligjet që prekin lirinë e shprehjes duhet të jenë të menduara mirë dhe të marrin kohën e nevojshme.

Burimi: Aftonbladet

Link: https://www.expressen.se/kultur/kulturdebatt/regeringen-vill-ta-bort-utlanningars-rattigheter/