Suedi, Norvegji apo Danimarkë, ku është pensioni më i mirë?

Suedi, Norvegji dhe Danimarkë kanë sisteme pensioni të ngjashme, por mes tyre ka edhe dallime të rëndësishme. Ndryshimet kryesore lidhen me mënyrën se si llogaritet pensioni, lidhjen e tij me të ardhurat gjatë viteve të punës, moshën kur mund të merret pensioni dhe pjesën që garantohet nga shteti.

Të treja vendet kanë pensione publike, pensione nga puna dhe forma të ndryshme të mbështetjes bazë për pensionistët. Megjithatë, mënyra se si funksionojnë këto sisteme nuk është e njëjtë.

Suedia – të ardhurat dhe fondet kanë rëndësi të madhe

Në Suedi, pensioni publik përbëhet kryesisht nga pensioni i bazuar në të ardhurat (inkomstpension) dhe pensioni premium (premiepension).

Kjo do të thotë se sa më shumë të keni fituar gjatë viteve të punës, aq më e madhe mund të jetë pjesa e pensionit që lidhet me të ardhurat tuaja.

Një pjesë e pensionit, pensioni premium, investohet në fonde. Kjo do të thotë se paratë mund të rriten në vlerë, por ekziston edhe rreziku që vlera e tyre të ulet për shkak të lëvizjeve në tregjet financiare.

Për personat me të ardhura të ulëta ose për ata që nuk kanë pension të mjaftueshëm të bazuar në të ardhura, ekziston pensioni i garantuar (garantipension). Ai shërben si një mbështetje bazë nga shteti.

Nga viti 2026, mosha orientuese e pensionit, e njohur si riktålder, përcakton kur mund të fillojnë të merren pjesë të ndryshme të pensionit.

Për personat e lindur nga viti 1960 deri në vitin 1965, mosha orientuese e pensionit është 67 vjeç.

Norvegjia – mund të dalësh në pension më herët

Në Norvegji, pensioni shtetëror vjen nga Folketrygden, sistemi i detyrueshëm i sigurimeve shoqërore të vendit.

Edhe në Norvegji, pensioni lidhet në masë të madhe me të ardhurat që një person ka pasur gjatë jetës së punës.

Mosha normale e pensionit është 67 vjeç. Por personat që kanë fituar të drejta të mjaftueshme pensioni mund të fillojnë ta marrin pensionin që në moshën 62 vjeç.

Kjo i jep punëmarrësit më shumë mundësi për të zgjedhur se kur dëshiron të dalë në pension.

Por pensioni i marrë më herët ka edhe një pasojë: shuma mujore bëhet më e ulët, pasi pensioni duhet të paguhet për më shumë vite.

Autoriteti norvegjez NAV, i cili është përgjegjës për çështjet e punës dhe mirëqenies sociale, thekson gjithashtu se për shumicën e njerëzve, nga pikëpamja e pensionit, është më e leverdishme të vazhdojnë të punojnë më gjatë.

Danimarka – pensioni shtetëror ka peshë më të madhe

Në Danimarkë, pensioni publik, i njohur si folkepension, funksionon ndryshe nga ai në Suedi dhe Norvegji.

Folkepension përbëhet, ndër të tjera, nga një shumë bazë dhe një shtesë pensioni.

Shuma bazë nuk ndikohet nga të ardhurat e tjera që mund të ketë pensionisti.

Ndërsa shtesa e pensionit mund të ulet ose edhe të zhduket plotësisht nëse pensionisti ka të ardhura të tjera.

Përveç pensionit shtetëror, në Danimarkë ekzistojnë edhe ATP Livslang Pension dhe pensionet që lidhen me tregun e punës.

Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është mosha e pensionit.

Mosha e pensionit është 67 vjeç për disa grupe të lindura në vite të caktuara, ndërsa për grupet më të reja është 68 ose 69 vjeç.

Për personat e lindur në vitin 1971 ose më vonë, mosha e pensionit përcaktohet aktualisht në 70 vjeç.

Edhe pensioni ATP nuk mund të merret para arritjes së moshës së pensionit shtetëror.

Ku qëndrojnë ndryshimet kryesore?

Nëse sistemet e tre vendeve përmblidhen në mënyrë të thjeshtë, dallimet janë këto:

Suedi: Pensioni lidhet fort me të ardhurat që një person ka pasur gjatë gjithë jetës së punës. Përveç kësaj, ekziston pensioni premium, i cili investohet në fonde.

Norvegji: Edhe këtu pensioni lidhet qartë me të ardhurat gjatë viteve të punës. Megjithatë, sistemi u jep më shumë fleksibilitet personave që kanë grumbulluar të drejta të mjaftueshme pensioni, pasi ata mund të fillojnë ta marrin pensionin që në moshën 62 vjeç.

Danimarkë: Sistemi i jep më shumë peshë pensionit shtetëror, i cili kombinohet me ATP dhe pensionet e lidhura me tregun e punës.

Pra, të trija vendet kanë sisteme me veçori të ndryshme. Secili sistem ka mënyrën e vet të funksionimit dhe edhe kufizime të ndryshme.

Cili vend ka pensionin më të mirë?

Nuk ka një përgjigje të vetme për pyetjen se cili nga tre vendet ka sistemin më të favorshëm të pensionit.

Në Suedi dhe Norvegji, ekziston një lidhje e qartë midis të ardhurave gjatë viteve të punës dhe madhësisë së pensionit që lidhet me të ardhurat.

Për një person që e vlerëson mundësinë për të zgjedhur vetë se kur do të fillojë të marrë pensionin, Norvegjia ofron një mundësi të rëndësishme. Personat që kanë grumbulluar të drejta të mjaftueshme mund të fillojnë ta marrin pensionin që në moshën 62 vjeç.

Por marrja e pensionit në një moshë më të re do të thotë se shuma mujore e pensionit do të jetë më e ulët, pasi pagesat duhet të vazhdojnë për më shumë vite.

Në Danimarkë, pensioni shtetëror ka një rol më të madh dhe kombinohet me ATP dhe pensionet e lidhura me tregun e punës.

Mosha e pensionit shtetëror po rritet për brezat më të rinj. Aktualisht ajo është përcaktuar në 70 vjeç për personat e lindur në vitin 1971 ose më vonë.

Në të njëjtën kohë, shtesa daneze e pensionit mund të ulet ose të zhduket plotësisht, në varësi të të ardhurave të tjera që ka pensionisti.

Në fund, se cili sistem sjell rezultatin më të mirë financiar varet nga situata e secilit person.

Ndikim kanë disa faktorë, përfshirë të ardhurat gjatë viteve të punës, pensioni profesional ose pensioni i lidhur me tregun e punës, numri i viteve që personi ka jetuar dhe punuar në vend dhe mosha në të cilën fillon të merret pensioni.

Prandaj, pensioni që një person merr në Suedi, Norvegji ose Danimarkë mund të jetë shumë i ndryshëm edhe nëse dy persona kanë punuar në mënyrë të ngjashme, në varësi të historikut të tyre të punës dhe mënyrës se si kanë zgjedhur ta marrin pensionin.

Burimi:Nyheter24

Link: https://nyheter24.se/nyheter/ekonomi/privatekonomi/1511153-sverige-norge-eller-danmark-har-ar-pensionen-bast?utm_term=Autofeed&utm_medium=EB-Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwdGRleAUk0XxleHRuA2FlbQIxMQBwZG9mBWZkaWQWUPKgoofk_ayOtmPymTJMCahmfEHYKHNydGMGYXBwX2lkCjY2Mjg1NjgzNzkAAR4tb-_XQQEpcWsriuChZIfVtboxvsJYyCOFidkcYht_1KquH1PyW262joUZbA_aem_Tjbz35xLgD7Kg-zbtfEzwA#Echobox=1790344771